Η Ιστορία της πόλης μας

Κερατσίνι

Ο πρώτος οικισμός του Δήμου κτίστηκε στην πλαγιά του λόφου του Αγίου Γεωργίου σε σημείο ευνοϊκό για απόκρουση ενδεχόμενων επιδρομών και με ορατότητα στη θάλασσα. Οι θεμελιώσεις δίπλα από τον Ναό του Αγίου Γεωργίου και διάφορα ευρήματα, πιστοποιούν ότι ο πρώτος οικισμός στην περιοχή κατασκευάστηκε περί το 3000 π.Χ.

Το όνομα της περιοχής ήταν Θυμαιτάδαι και γειτόνευε με τον Πειραϊκό συνοικισμό του Ηρακλέους (τμήματα του άστεως της Αρχαίας Αθήνας). Ο οικισμός βρισκόταν πάνω στη σημερινή Λεωφόρο Δημοκρατίας.

Δεν υπάρχουν στοιχεία για την ιστορία του Δήμου κατά την Ρωμαϊκή και Βυζαντινή περίοδο. Στα χρόνια της φεουδαρχίας των Καταλανών, περί το 1390, ο τότε επικεφαλής τους ονόματι Ντ' Αμπούριας (D' Ampourias) έλαβε ως προσωπικό φέουδο όλη την περιοχή που σήμερα αποκαλείται Ταμπούρια. Τον 17ο αιώνα, στον λόφο Αγίου Γεωργίου χτίστηκε η πρώτη εκκλησία στο όνομα του Αγίου Νικολάου.

Οι μοναχοί της μονής του Αγίου Σπυρίδωνος αποκαλούσαν την περιοχή από τον Άγιο Διονύσιο (παλαιά όρια) ως το λόφο του Αγίου Γεωργίου Αγρίμειον.

Κατά την Ελληνική Επανάσταση, εγκαταστάθηκε στο Κερατσίνι ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο οποίος κατασκεύασε πρόχειρες οχυρώσεις στη θέση Ταμπούρια. Το 1827 η πόλη καταστράφηκε από τον Κιουταχή Πασά και παρέμεινε έρημη έως το 1830. Το 1836 άρχισαν να εγκαθίστανται ξανά κάτοικοι, ενώ το 1840 η περιοχή (με όνομα πλέον Νέο χωριό Τσερατσινίου) υπάγονταν στον Δήμο Αθηναίων. Το 1870 έγινε αυτόνομη κοινότητα με όνομα Χωριό Κερατσινίου.

Οι Πειραιώτες προς τιμήν του Καραϊσκάκη, έχτισαν ένα ναό δίπλα στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Το 1879 ο χώρος ανακαινίσθηκε και μετατράπηκε σε μοναστήρι. Το 1963 ο ναός καταστράφηκε και στην θέση του χτίστηκε νέος, ο οποίος ολοκληρώθηκε το 2000.

Η αφετηρία της οικιστικής ανάπτυξης του Κερατσινίου τοποθετείται στα τέλη του 19ου αιώνα. Το 1906-1907 αναφέρεται στους τουριστικούς οδηγούς ως μια από τις εξοχές των Αθηνών.

Την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα εμφανίστηκαν οι πρώτες βιομηχανίες σε κλάδους αιχμής όπως οι χημικές βιομηχανίες, οι τσιμεντοβιομηχανίες και τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εκτάσεις γύρω από την βιομηχανική περιοχή, άρχισαν, να οικοπεδοποιούνται ενώ συγχρόνως άρχισαν να προσέρχονται και οι πρώτοι βιομηχανικοί εργάτες.

Στο Κερατσίνι εγκαταστάθηκε μεγάλος αριθμός Μικρασιατών προσφύγων. Η προσαρμογή τους δημιούργησε πολλά προβλήματα με τους γηγενείς, σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής κοινωνικής και πολιτικής ζωής.

Στο Κερατσίνι διαδραματίστηκε στις 13 Οκτωβρίου 1944 η Μάχη της Ηλεκτρικής, σύγκρουση ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και μαχόμενους πολίτες και τους υποχωρούντες Γερμανούς κατακτητές. Η νίκη των πρώτων απέτρεψε την καταστροφή του εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, που οι δεύτεροι επιχείρησαν να ανατινάξουν. Σήμερα, στο ίδιο χώρο λειτουργεί έκθεση του Ιστορικού Αρχείου της ΔΕΗ και έχει ανεγερθεί μνημείο για τους νεκρούς αγωνιστές.

 

Δραπετσώνα

Στη Δραπετσώνα, στο δυτικό άκρο του Πειραιά, στα τέλη του 19ου αιώνα, στεγάζονταν μεγάλες βιομηχανίες, βιοτεχνίες, σφαγεία, πυριτιδαποθήκη και οίκοι ανοχής. Την ίδια περίοδο ολοκληρώθηκε η κατασκευή του σιδηροδρομικού σταθμού της γραμμής Πειραιώς - Λαρίσης στον Άγιο Διονύσιο και μεταφέρθηκε το μηχανουργείο Βασιλειάδη στον λιμενοβραχίονα Κράκαρη, λόγω της επέκτασης του λιμανιού. Στον διπλανό όρμο Φωρών άρχισε το 1909, η κατασκευή του εργοστασίου της Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων (Α.Ε.Ε.Χ.Π.Λ.). Στην βόρεια πλευρά του εργοστασίου, πάνω από τον όρμο των Σφαγείων ξεκίνησε μετά το 1910 η δημιουργία συνοικισμού για τους το προσωπικό της εταιρείας.

Στην γειτονιά της Κρεμμυδαρού βρισκόταν ο κύριος όγκος του κατοίκων αλλά και των καταστημάτων (καπηλειά, τεκέδες) όπου συγκεντρωνόταν το κοινωνικό περιθώριο του Πειραιά.

Δεν υπάρχουν στοιχεία για τους κατοίκους πριν το 1922. Λίγα αποσπασματικά στοιχεία υπάρχουν στο ημερήσιο τύπο και αφορούν κυρίως την εγκληματικότητα.

Η Μικρασιατική Καταστροφή, είναι η αφετηρία της οικιστικής συγκρότησης της περιοχής εξαιτίας της προσφυγικής εγκατάστασης. Ο ήδη κατοικημένος χώρος γεμίζει με σκηνές, παραπήγματα και παράγκες, με αποτέλεσμα τη διόγκωση του οικιστικού πυρήνα. Οι γειτονιές της Κρεμμυδαρού, του Αγίου Φανουρίου, το Καστράκι αλλά και τα παραπήγματα πλάι στον σταθμό Λαρίσης, συνθέτουν το κύριο οικιστικό πλέγμα της Δραπετσώνας. Στην περιοχή του Αγίου Διονυσίου (όπου βρισκόταν το νεκροταφείο) είχαν εγκατασταθεί ήδη από το 1914 πρόσφυγες από τη Ραιδεστό. Στη δεξιά πλευρά της Κανελλοπούλου, μπροστά από τα Βούρλα, είχαν εγκατασταθεί οι πρόσφυγες από την Καππαδοκία. Κατόπιν μεταφέρθηκαν πλάι στη μάντρα «Μεταξά» στην περιοχή της Ανάστασης, ενώ το 1939 εγκαταστάθηκαν στις 4 πολυκατοικίες, που κατασκευάστηκαν κοντά στην εκκλησία του Αγίου Διονυσίου.

Οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης, επιδεινώθηκαν από τους βομβαρδισμούς του 1941 και του 1944, όταν η πλειονότητα των κατοίκων εγκατέλειψε προσωρινά τα σπίτια της, από την πείνα και την πτώση της βιομηχανικής παραγωγής. Στο εργοστάσιο Λιπασμάτων λειτούργησαν μορφές λαϊκής αλληλοβοήθειας, και μεγάλο μέρος των κατοίκων συστρατεύθηκε με το ΕΑΜ. Προς το τέλος της κατοχής, η Δραπετσώνα και το Κερατσίνι αναγορεύτηκαν συμβολικά σε «ελεύθερες γειτονιές».

Ο χώρος των Βούρλων, όπου στεγάζονταν οι οίκοι ανοχής, μετατράπηκε σε φυλακή, για πολιτικούς κυρίως κρατούμενους, όπου στις 17.07.1955 πραγματοποιήθηκε η απόδραση 27 κομμουνιστών, σύμφωνα με τον τύπο της εποχής.

*Απόσπασμα από το Στρατηγικό Σχέδιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος 2020-2023

 

επιστροφή στην κορυφή

Δημοτική Συγκοινωνία Δήμου Κερατσινίου Δραπετσώνας

Υιοθετήστε ένα ζωάκι

Φεστιβάλ στη θάλασσα

Δημοτικοί Κινηματογράφοι Δήμου Κερατσινίου Δραπετσώνας

Δημοτικό Κολυμβητήριο Κερατσινίου-Δραπετσώνας

Δημοτική Βιβλιοθήκη - Ηλεκτρονικός Κατάλογος

Your Europe

Δι@ύγεια Δήμου Κερατσινίου Δραπετσώνας

ΚΔΒΜ ΙΙ Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας